คู่มือ · อาการ

ปวดท้องประจำเดือน: อะไรช่วยได้ และเมื่อไรควรกังวล

ปวดท้องประจำเดือนคืออาการปวดท้องน้อยที่เริ่มก่อนหรือตอนเริ่มมีประจำเดือน และอาจร้าวไปที่หลังและต้นขา เกิดจากมดลูกบีบตัวเพื่อขับเยื่อบุโพรงมดลูกออก NHS ระบุว่าอาการปวดมักเป็นอยู่ไม่เกิน 3 วัน การประคบร้อน การออกกำลังกายเบา ๆ และยาแก้ปวดที่ซื้อได้เองอย่างไอบูโพรเฟนมักช่วยได้ ควรพบแพทย์หากปวดรุนแรง ปวดมากกว่าปกติ ปวดจนทำกิจวัตรประจำวันไม่ได้ หรือรูปแบบการปวดเริ่มเปลี่ยนไป

อัปเดต

ปวดท้องประจำเดือนคืออะไร

ชื่อทางการแพทย์ของอาการปวดประจำเดือนคือ dysmenorrhea วิทยาลัยสูตินรีแพทย์แห่งสหรัฐอเมริกา (ACOG) อธิบายว่าเยื่อบุโพรงมดลูกสร้างสารเคมีตามธรรมชาติที่เรียกว่าพรอสตาแกลนดิน สารนี้ทำให้กล้ามเนื้อและหลอดเลือดของมดลูกหดตัว ซึ่งก็คืออาการปวดบีบที่คุณรู้สึก ระดับพรอสตาแกลนดินสูงที่สุดในวันแรกของประจำเดือนและลดลงเมื่อเยื่อบุหลุดลอกออกไป อาการปวดจึงมักทุเลาลงหลังผ่านไปสองสามวันแรก

อาการปวดท้องประจำเดือนพบได้บ่อยมาก ACOG ระบุว่าผู้หญิงที่มีประจำเดือนมากกว่าครึ่งมีอาการปวดบ้าง 1 ถึง 2 วันในแต่ละเดือน และสำนักงานสุขภาพสตรีแห่งสหรัฐอเมริกา (US Office on Women’s Health หรือ OWH) ระบุว่าอาการปวดเป็นปัญหาประจำเดือนที่พบบ่อยที่สุด สำหรับคนส่วนใหญ่อาการปวดไม่รุนแรง แต่บางคนปวดมากจนทำกิจกรรมตามปกติไม่ได้หลายวันในแต่ละเดือน และอาจมีอาการท้องเสีย คลื่นไส้ อาเจียน ปวดศีรษะ หรือเวียนศีรษะร่วมด้วย

อาการปวดมักเป็นอย่างไร และนานแค่ไหน

NHS อธิบายอาการปวดประจำเดือนไว้ดังนี้

  • ปวดท้องน้อยตอนเริ่มมีประจำเดือนหรือก่อนประจำเดือนมาเล็กน้อย
  • ปวดบีบที่ร้าวไปถึงหลังและต้นขา
  • ปวดแปลบหรือปวดตื้อ ๆ

OWH ระบุว่าบางคนรู้สึกเพียงหน่วง ๆ ในท้องหรือรู้สึกตึงดึงในอุ้งเชิงกราน NHS ระบุว่าอาการปวดประจำเดือนมักเป็นอยู่ไม่เกิน 3 วัน อาการปวดอาจเกิดพร้อมกับอาการอื่นที่มาก่อนมีประจำเดือน ซึ่งอธิบายไว้ในคู่มืออาการ PMS และพร้อมกับสัญญาณว่าประจำเดือนใกล้มาในช่วงแรก

แพทย์แบ่งอาการปวดประจำเดือนออกเป็นสองแบบ และรูปแบบอาการตลอดหลายเดือนมักเป็นสิ่งที่ช่วยแยกแยะ

ปวดประจำเดือนแบบปฐมภูมิ (ปวดท้องประจำเดือนทั่วไป)ปวดประจำเดือนแบบทุติยภูมิ (ปวดจากภาวะอื่น)
สาเหตุพรอสตาแกลนดินทำให้มดลูกหดตัว (ACOG)ภาวะอย่างเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ เนื้องอกมดลูก ภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญในกล้ามเนื้อมดลูก (ACOG) หรือถุงน้ำรังไข่ (OWH)
เริ่มเป็นเมื่อไรในชีวิตไม่นานหลังเริ่มมีประจำเดือน (ACOG)มักเริ่มทีหลัง และมีแนวโน้มแย่ลงเรื่อย ๆ (ACOG, OWH)
ช่วงเวลาในรอบเดือนก่อนหรือระหว่างมีประจำเดือน และทุเลาลงหลังสองสามวันแรก (ACOG)อาจเริ่มไม่กี่วันก่อนประจำเดือนมา ปวดมากขึ้นระหว่างมีประจำเดือน และยังปวดต่อหลังประจำเดือนหมด (ACOG)
เมื่ออายุมากขึ้นมักปวดน้อยลงเมื่ออายุมากขึ้น (ACOG, OWH)มักปวดมากขึ้นเมื่ออายุมากขึ้น (OWH)

ตารางนี้ไม่ใช่วิธีวินิจฉัยตัวเอง แต่แสดงให้เห็นว่าทำไมบันทึกว่าอาการปวดเริ่มและหยุดเมื่อไรจึงมีประโยชน์ต่อแพทย์

อะไรที่มักช่วยได้

NHS แนะนำวิธีดูแลตัวเองเมื่อปวดประจำเดือนดังนี้

  • แช่น้ำอุ่นหรืออาบน้ำอุ่น
  • วางแผ่นประคบร้อนหรือกระเป๋าน้ำร้อนที่ห่อผ้าขนหนูไว้บนท้อง
  • นวดท้องและหลังส่วนล่าง
  • ออกกำลังกายเบา ๆ เช่น โยคะ ว่ายน้ำ เดิน หรือปั่นจักรยาน
  • ยาแก้ปวดอย่างพาราเซตามอล (acetaminophen) หรือไอบูโพรเฟน

NHS เสริมว่าการลดแอลกอฮอล์และการไม่สูบบุหรี่ก็อาจช่วยได้ ACOG ยังแนะนำให้นอนหลับให้เพียงพอก่อนและระหว่างมีประจำเดือน และให้ผ่อนคลายด้วยการทำสมาธิหรือโยคะเพื่อช่วยรับมือกับอาการปวด

ยาแก้ปวดต้านการอักเสบ กินให้ถูกเวลาสำคัญ

ไอบูโพรเฟนและนาพรอกเซนเป็นยาต้านการอักเสบชนิดไม่ใช่สเตียรอยด์ (NSAIDs) ACOG อธิบายว่ายาเหล่านี้ลดพรอสตาแกลนดินที่ร่างกายสร้าง อาการปวดจึงรุนแรงน้อยลง และได้ผลดีที่สุดเมื่อเริ่มกินตั้งแต่มีสัญญาณแรกของประจำเดือนหรืออาการปวด โดยมักกินเพียง 1 หรือ 2 วัน ACOG ยังระบุกลุ่มคนที่ไม่ควรกินยา NSAIDs ได้แก่ ผู้ที่มีภาวะเลือดออกผิดปกติ โรคหืด แพ้แอสไพริน ตับถูกทำลาย มีโรคกระเพาะอาหารหรือแผลในกระเพาะอาหาร ควรทำตามวิธีใช้บนฉลาก และถามเภสัชกรหรือแพทย์หากไม่แน่ใจว่ายานั้นเหมาะกับคุณหรือไม่

แล้วอาหารเสริมล่ะ ACOG ระบุว่าวิตามินบี 1 หรือแมกนีเซียมอาจช่วยได้ แต่ยังมีงานวิจัยไม่มากพอที่จะแนะนำว่าเป็นการรักษาอาการปวดประจำเดือนที่ได้ผล

การรักษาที่แพทย์อาจเสนอ

หากการดูแลตัวเองยังไม่พอ แพทย์มีทางเลือกอื่นอีก NHS ระบุยาต้านการอักเสบที่ต้องสั่งโดยแพทย์อย่างนาพรอกเซนหรือกรดเมเฟนามิก เครื่อง TENS (อุปกรณ์ขนาดเล็กที่ใช้กระแสไฟฟ้าอ่อน ๆ ช่วยลดอาการปวด) และการคุมกำเนิดด้วยฮอร์โมน เช่น ยาเม็ด ยาฝัง หรือยาฉีด ซึ่งทำให้เยื่อบุโพรงมดลูกบางลง และอาจทำให้ประจำเดือนมาน้อยลงและปวดน้อยลง ACOG เสริมว่าห่วงอนามัยชนิดมีฮอร์โมนก็ใช้กับอาการปวดประจำเดือนได้เช่นกัน

เมื่อยาบรรเทาอาการปวดไม่ได้ ACOG ระบุว่าการรักษาควรมุ่งหาสาเหตุ ซึ่งอาจรวมถึงการตรวจภายใน การอัลตราซาวด์ และในบางกรณีการส่องกล้องตรวจในช่องท้อง (laparoscopy) ซึ่งเป็นหัตถการที่ให้สูตินรีแพทย์มองเห็นภายในอุ้งเชิงกราน หากพบภาวะอย่างเนื้องอกมดลูกหรือเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ การรักษาภาวะนั้นก็ช่วยได้

เมื่อไรควรพบแพทย์

ขอนัดพบแพทย์ด่วนหากปวดอุ้งเชิงกรานหรือปวดประจำเดือนรุนแรงหรือมากกว่าปกติ และยาแก้ปวดไม่ช่วย นี่คือคำแนะนำกรณีเร่งด่วนของ NHS

นัดพบแพทย์ตามปกติหาก

  • ประจำเดือนปวดมากขึ้น มามากขึ้น หรือมาไม่สม่ำเสมอ
  • อาการปวดประจำเดือนทำให้คุณทำกิจวัตรประจำวันตามปกติไม่ได้
  • คุณเจ็บระหว่างมีเพศสัมพันธ์ หรือเจ็บเวลาปัสสาวะหรือถ่ายอุจจาระ
  • คุณมีเลือดออกระหว่างรอบเดือน
  • คุณสังเกตว่าการปัสสาวะหรือการถ่ายอุจจาระเปลี่ยนไป ท้องบวม เบื่ออาหาร หรือน้ำหนักลดโดยไม่ได้ตั้งใจ
  • ยาแก้ปวดที่ซื้อได้เองไม่ช่วย หรืออาการปวดรบกวนการทำงานหรือการเรียน (OWH)
  • มีลิ่มเลือดขนาดใหญ่กว่าเหรียญ 25 เซนต์ของสหรัฐฯ หรือปวดในช่วงอื่นที่ไม่ใช่ก่อนหรือระหว่างมีประจำเดือน (OWH)

NHS ยังระบุว่าห่วงอนามัยอาจทำให้ปวดประจำเดือนได้ โดยเฉพาะใน 3 ถึง 6 เดือนแรกหลังใส่ หากอาการปวดเริ่มหรือเปลี่ยนไปหลังเริ่มใช้วิธีคุมกำเนิดใหม่ ควรแจ้งแพทย์ด้วย หากต้องการเตรียมตัว ดูคู่มือสิ่งที่ควรนำไปเมื่อพบแพทย์เรื่องประจำเดือน

ทำไมการบันทึกอาการปวดตามวันในรอบเดือนจึงช่วยได้

อาการปวดที่ค่อย ๆ แย่ลงสังเกตได้ยากจากเดือนหนึ่งไปอีกเดือน OWH ระบุว่าการจดอาการและประจำเดือนไว้ในไดอารี่หรือปฏิทินช่วยให้แพทย์หรือพยาบาลวินิจฉัยปัญหาสุขภาพได้ บันทึกเพียงไม่กี่เดือนก็แสดงได้ว่าอาการปวดเริ่มเร็วขึ้น นานขึ้น หรือตอนนี้ยังปวดต่อหลังเลือดหยุดแล้วหรือไม่ ซึ่งเป็นการเปลี่ยนแปลงที่ ACOG เชื่อมโยงกับการปวดประจำเดือนแบบทุติยภูมิ

ในประจำเดือนแต่ละครั้ง ควรจดสิ่งเหล่านี้

  • วันในรอบเดือนที่เริ่มปวดและวันที่หายปวด
  • ปวดมากแค่ไหน ด้วยคำพูดของคุณเองหรือด้วยคะแนน 0 ถึง 10 ที่คุณกำหนดเอง
  • ปวดตรงไหน: ท้อง หลัง หรือต้นขา
  • ปริมาณประจำเดือนในวันนั้น
  • สิ่งที่คุณกินหรือลองทำ และช่วยได้หรือไม่
  • วันที่คุณต้องหยุดงาน หยุดเรียน หรือยกเลิกนัด

คู่มือควรบันทึกอะไรในแอปติดตามประจำเดือนอธิบายเพิ่มเติม และคู่มือเรื่องจำนวนวันที่มีประจำเดือนอธิบายวิธีแยกประจำเดือนที่มานานหรือมามากออกจากแบบปกติ

Cyli ช่วยได้อย่างไร

ใน Cyli คุณบันทึกปวดท้องประจำเดือน (Cramps) ได้ในวันใดก็ได้ พร้อมกับปวดหลัง ปวดศีรษะ คลื่นไส้ อ่อนเพลีย และอาการอื่น ๆ คุณยังบันทึกสถานะประจำเดือนและปริมาณ จดยาที่กินด้วยคำพูดของคุณเอง และเพิ่มโน้ตส่วนตัวได้ ปฏิทิน (Calendar) แสดงว่าแต่ละบันทึกตรงกับวันที่เท่าไรของรอบเดือน และหากลืม คุณเพิ่มหรือแก้ไขวันที่ผ่านมาได้ ดูรายการทั้งหมดที่การบันทึกประจำวัน

ข้อมูลเชิงลึกและรายงานสรุปสิ่งที่คุณบันทึกไว้ และเมื่อประวัติยังไม่พอ Cyli จะบอกตรง ๆ Cyli Premium ที่เลือกได้เพิ่มมุมมองว่าอาการใดมักเกิดตามรอบเดือนของคุณ สรุปเหล่านี้อธิบายบันทึกของคุณเอง ไม่ใช่การวินิจฉัย Cyli 1.0 ส่งออกเป็นไฟล์ไม่ได้ เมื่อไปพบแพทย์คุณจึงเปิดหน้าจอให้ดูหรือจดวันที่ที่ต้องการไป บันทึกของคุณถูกเข้ารหัสอยู่บน iPhone และ Cyli เป็นแอปเพื่อสุขภาวะ ไม่ใช่วิธีคุมกำเนิด

คำถามที่พบบ่อย

ปวดท้องประจำเดือนนานกี่วัน

NHS ระบุว่าอาการปวดประจำเดือนมักเป็นอยู่ไม่เกิน 3 วัน ACOG ระบุว่าผู้หญิงหลายคนปวด 1 ถึง 2 วันในแต่ละเดือน หากปวดนานกว่านั้นมาก หรือยังปวดต่อหลังประจำเดือนหมด ควรปรึกษาแพทย์

ปวดท้องก่อนประจำเดือนมาเป็นเรื่องปกติไหม

ปกติ ตามข้อมูลของ NHS อาการปวดอาจเริ่มก่อนประจำเดือนมาเล็กน้อย ACOG ระบุว่าอาการปวดที่เริ่มไม่กี่วันก่อนประจำเดือนมา ปวดมากขึ้นระหว่างมีประจำเดือน และไม่หายไปหลังประจำเดือนหมด อาจเป็นสัญญาณของภาวะอื่น จึงควรเล่ารูปแบบนี้ให้แพทย์ฟัง

ปวดท้องประจำเดือนจะดีขึ้นเมื่ออายุมากขึ้นไหม

สำหรับหลายคนใช่ ACOG ระบุว่าอาการปวดประจำเดือนทั่วไปมักปวดน้อยลงเมื่ออายุมากขึ้น และอาจดีขึ้นหลังคลอดบุตร แต่อาการปวดที่แย่ลงเรื่อย ๆ ตลอดหลายปีเป็นอีกเรื่องหนึ่งและควรตรวจ

ควรกินไอบูโพรเฟนแก้ปวดท้องประจำเดือนตอนไหน

ACOG ระบุว่ายา NSAIDs อย่างไอบูโพรเฟนได้ผลดีที่สุดเมื่อเริ่มกินตั้งแต่มีสัญญาณแรกของประจำเดือนหรืออาการปวด โดยมักกิน 1 หรือ 2 วัน ยานี้ไม่เหมาะกับทุกคน รวมถึงผู้ที่เป็นโรคหืด แผลในกระเพาะอาหาร หรือภาวะเลือดออกผิดปกติ จึงควรอ่านฉลากหรือถามเภสัชกร

ปวดท้องประจำเดือนเป็นสัญญาณของเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ได้ไหม

บางครั้ง NHS และ ACOG ระบุว่าเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ ภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญในกล้ามเนื้อมดลูก และเนื้องอกมดลูก เป็นภาวะที่ทำให้ปวดประจำเดือนได้ มีเพียงแพทย์ที่หาสาเหตุได้ บันทึกว่าคุณปวดเมื่อไรและอาการเปลี่ยนไปอย่างไรช่วยให้คุยกับแพทย์ได้ง่ายขึ้น

แอปติดตามประจำเดือนบอกได้ไหมว่าทำไมฉันปวดท้อง

ไม่ได้ แอปอย่าง Cyli เก็บสิ่งที่คุณบันทึกไว้และแสดงตามวันในรอบเดือน แต่ไม่ได้วินิจฉัย หากปวดรุนแรง ปวดมากขึ้นเรื่อย ๆ หรือกระทบชีวิตประจำวัน ควรพบแพทย์

แหล่งข้อมูล

ข้อมูลทางการแพทย์ในหน้านี้มาจากแหล่งข้อมูลด้านสาธารณสุขด้านล่าง ซึ่งอ่านเมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน 2026 Cyli เป็นแอปเพื่อสุขภาวะ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์

  1. NHS: Period pain (2026-03-18)
  2. ACOG: Dysmenorrhea: Painful Periods (2022-01)
  3. Office on Women’s Health (US HHS): Period problems (2025-09-26)

Cyli เป็นแอปเพื่อสุขภาวะ ไม่ใช่เครื่องมือแพทย์ ไม่ได้ให้คำแนะนำทางการแพทย์ และห้ามใช้เพื่อการคุมกำเนิด แอป Cyli มีให้ใช้งาน 12 ภาษา ได้แก่ อังกฤษ อาหรับ จีน (ตัวเต็ม) ดัตช์ ฝรั่งเศส เยอรมัน อิตาลี ญี่ปุ่น เกาหลี โปรตุเกส (บราซิล) สเปน และตุรกี ขณะนี้แอปยังไม่มีภาษาไทย